همانطور که می‌دانید فایل‌های حجیم را نمی‌توانیم روی هاست اصلی سایت نگه‌داریم؛ از یک‌سو فضای هاست ما خیلی سریع پر می‌شود و مدام باید آن را افزایش دهیم که هزینه زیادی به‌دنبال دارد، از سوی دیگر با افزایش تعداد دانلود همزمان، روی کاهش سرعت بارگزاری سایت تاثیر بد دارد. پس فایل‌های حجیم خود مانند ویدئوها، فایل‌های چندرسانه‌ای، نرم‌افزارها یا نسخه‌های پشتیبان از سایت را کجا نگه‌داریم؟
اینجاست که خیلی سریع با مفهوم هاست دانلود آشنا می‌شوید. اما غافل از اینکه میزبانی فایل‌های حجیم محدود به هاست دانود نیست و می‌توان از فضاهای دیگری مانند S3 نیز استفاده کرد. در این راهنما به بررسی دو تکنولوژی مختلف برای میزبانی فایل‌های بزرگ می‌پردازم و در پایان آن را با شبکه توزیع محتوا CDN مقایسه می‌کنم. خواهید دید که استفاده از CDN چطور می‌تواند به بهبود فضای هاست دانلود و S3 کمک کند.
۳ تا از بهترین زیرساخت‌ها برای میزبانی فایل
هر کدام از سه سرویسی که در ادامه معرفی می‌کنم از نظر منطقی، فنی و کاربرد دارای ساختار مختص خودشان هستند. با شناخت درست از تفاوت‌های هرکدام، می‌توانید در هزینه‌های میزبانی فایل صرفه‌جویی کنید.
۱: هاست دانلود معمولی با مدیریت FTP یا سی‌پنل
آشناترین گزینه برای مدیران سایت‌ها همین شکل سنتی هاست دانلود است؛ هاستی که در قالب یک کنترل‌پنل مانند سی‌پنل یا دایرکت ادمین، یا از طریق اکانت FTP امکان مدیریت فایل‌ها را به شما می‌دهد. فاقد پایگاه داده است، اما می‌تواند فایل‌های استاتیک PHP را اجرا کند.
این نوع میزبانی فایل ساختاری مشابه مدیریت فایل در ویندوز دارد. در این هاست خبری از پردازش‌های دیتابیس یا ایمیل نیست؛ تمام منابع سرور صرفا برای آپلود و دانلود مستقیم فایل‌ها درنظر گرفته شده‌اند.
کار با آن راحت است. می‌توانید یک ساب‌دامنه مانند dl.yoursite.com را به آن متصل کنید. از طریق نرم‌افزارهای مدیریت FTP مانند FileZilla محیطی گرافیکی مانند فایل منیجر در اختیار خواهید داشت. می‌توانید در این محیط پوشه‌های تودرتو ساخته و فایل‌های خود را با کشیدن و رها کردن در مسیرهای دلخواه آپلود کنید. سپس لینک دانلود فایل را مستقیما کپی کرده و در اختیار دیگران قرار دهید.
۲: فضای ذخیره سازی S3؛ مناسب برنامه نویسان و اپلیکیشن‌ها
تفاوت هاست دانلود با فضای S3 در دو نسل کاملا متفاوت از میزبانی فایل است. برخلاف هاست دانلود، در این فشا دیگر با پوشه‌بندی، مدیریت فایل به شکل سنتی یا کنترل‌پنل مواجه نیستیم؛ بلکه همه‌چیز برپایه «ذخیره‌سازی شی‌گرا» یا همان Object Storage کار می‌کند. به عبارتی همه چیز از طریق API کنترل می‌شود. بدین صورت که هر فایل دارای یک شناسه اختصاصی است که در یک محیط به نام باکت (Bucket) نگهداری می‌شود.
فضای ذخیره‌سازی S3 به این دلیل که مدیریت آن از طریق API و کلیدهای دسترسی (Access Key و Secret Key) انجام می‌شود، بهترین انتخاب برای برنامه‌نویسان یا کسانی است که دارای اپلیکیشن هستند.
اگر اپلیکیشنی دارید که کاربران در آن عکس پروفایل، پادکست یا مدارکشان را آپلود می‌کنند، یا افزونه بکاپ وردپرس ساختید، که فایل‌های پشتیبان به‌صورت خودکار ایجاد شده و در یک فضای آنلاین آپلود می‌شوند، می‌توانید از سرویس ذخیره‌سازی ابری S3 استفاده کنید.
۳: شبکه توزیع محتوا (CDN)؛ شبکه‌ای از فایل‌های شما
وقتی صحبت از شبکه توضیع محتوا یا همان CDN می‌شود، خیلی‌ها تصور می‌کنند فایل‌های آپلود شده در این محیط قرار می‌گیرند. در صورتی که این شبکه را باید به عنوان یک نسخه کپی شده از داده‌های خود بدانید که بر روی مجموعه‌ای از سرورها در نقاط مختلف دنیا قرار دارد.
بنابراین اگر هر فایلی را از هاست دانلود یا هاست اصلی سایت خود حذف کنید، در همان لحظه از شبکه CDN نیز پاک شده و دیگر در دسترس نخواهد بود.
اگر فرض کنیم که هاست دانلود یا فضای S3 انبار مرکزی داده‌های شما باشند، CDN در اینجا حکم یکی از شعبات انبار شما دارد. در این شبکه یک نسخه کپی شده موقت (کش) از فایل‌های موجود در هاست دانلود شما قرار می‌گیرد. این نسخه می‌تواند به صورت همزمان همگام‌سازی شده و روی ده‌ها سرور در کشورهای مختلف قرار گیرد.
حال وقتی کاربر روی دکمه دانلود کلیک می‌کند، به‌جای اینکه فایل از هاست اصلی دریافت شود، از نزدیک‌ترین شبکه CDN دریافت خواهد شد. در نتیجه سرعت دانلود بالاتری خواهد داشت و از طرفی دیگر منابع هاست اصلی شما نیز مصرف نخواهند شد. برای اطلاعات بیشتر می‌توانید از راهنمای CDN چیست کمک بگیرید.
کدامیک از ترکیبات بالا برای شما مناسب است؟
حالا که با ماهیت هرکدام از موارد بالا آشنا شدید، وقت آن است که ببینیم در عمل برای دو مدل از پروژه‌ای واقعی که بیشترین نیاز را دارند، کدام معماری بهتر جواب می‌دهد. اگر شما هم بین انتخاب هاست دانلود یا S3 و ترکیب آن با CDN گیر کردید، ادامه این بخش مناسب شماست.
سایت دانلود با ترافیک داخلی
فرض کنید یک سایت دانلود نرم‌افزار، آهنگ، رام موبایل، فایل‌های گرافیکی یا فیلم و سریال دارید که ۹۵ درصد مخاطبان، کاربران داخل ایران هستند. فایل‌ها را هم خودتان یا تیمتان به صورت دستی آماده و آپلود می‌کنید.
در این سناریو درگیر شدن با APIهای فضای S3 فقط کارتان را سخت می‌کند و خرید ترافیک CDN هم هزینه بسیار بالایی روی دستتان خواهد داشت؛ خصوصا اینکه فضای CDN برای میزبانی فایل‌هایی همچون تصاویر، CSS و JS مناسب است، نه اینکه فایل‌های اصلی با حجم‌های بالای چند گیگ را میزبانی کنید.
خرید هاست دانلود در این سناریو بهترین انتخاب است که از طریق اتصال FTP فایل‌ها را مدیریت کنید؛ لینک مستقیم دریافت کنید و کاربران هم با بالاترین سرعت فایل‌ها را دانلود می‌کنند.
پلتفرم‌های آموزشی یا VOD
اما زمانی که صحبت از یک سایت فروش دوره‌های آموزشی آنلاین، استریم ویدئو یا به طور کلی سایت‌هایی که هزاران کاربر در لحظه قرار است به تماشای ویدئو یا آپلود فایل‌های خود بپردازند، موضوع کاملا فرق می‌کند. اینجا با دو چالش روبه‌رو هستید:
- اول اینکه اگر ویدئوهای شما پولی هستند و با خرید باید در دسترس قرار گیرند، لینک دانلود آنها نباید لو برود.
- دوم اینکه پخش آنلاین ویدئو که در حالت استریم انجام می‌شود، نباید با قطع و وصلی مواجه شود.
بهترین حالت برای چنین سناریوهایی ترکیبی از ذخیره سازی ابری S3 به همراه شبکه توزیه محتوا (CDN) است. فایل‌های شما در این حالت به صورت ایمن روی یک باکت در فضای S3 ذخیره می‌شوند، با استفاده از قابلیت لینک‌های موقت (Presigned URLs) می‌توانید از دانلود غیرمجاز آنها جلوگیری کنید و در نهایت ویدئوها از طریق شبکه CDN بدون کوچکترین قطع و وصلی در اختیار کاربران قرار می‌گیرد.
جدول راهنمای سریع؛ بالاخره کدام را بخریم؟
اگر هنوز بین انتخاب این موارد مردد هستید، به کمک جدول راهنمای زیر می‌توانید بر اساس امکانات و نوع استفاده سرویس مناسب را انتخاب کنید:
| معیار | هاست دانلود | فضای S3 | شبکه CDN |
|---|---|---|---|
| نقش سرویس | میزبانی و مدیریت فایل | ذخیره‌سازی ابری شی‌گرا (Object Storage) | کش کردن و توزیع فایل روی چندین سرور |
| روش استفاده | کنترل‌پنل گرافیکی یا FTP | اتصال API یا برنامه‌های S3 | تنظیم رکوردهای DNS روی دامنه |
| نیازمندی دانش فنی | بسیار کم و راحت | نیازمند تخصص | متوسط |
| امنیت اطلاعات | محدود به تنظیمات وب‌سرور | بسیار بالا به کمک توکن و لینک موقت | بالا به کمک فایروال و مخفی کردن ip سرور اصلی |
| بهترین کاربرد | سایت‌های فیلم، موزیک، نرم‌افزار و… | بکاپ‌گیری خودکار، اپلیکیشن‌ها و فایل‌های کاربران | شتاب‌دهی برای افزایش سرعت فضای S3 یا هاست دانلود |
جمع‌بندی نهایی؛ انتخاب زیرساخت دانلود مناسب
هیچ‌کدام از سه سرویس معرفی شده دارای برتری خاصی نسبت به دیگری نیستند؛ بلکه هرکدام دارای کاربرد مخصوص خود هستند که با استفاده درست هم نتیجه بهتری دریافت می‌کنید و هم هزینه‌های شما مدیریت می‌شود. اگر وبمستر ساده‌ای هستید که فقط می‌خواهید در یک محیط ساده و گرافیکی پوشه‌ها و فایل‌های خود را مدیریت کنید، همان شکل سنتی پلن‌های هاست دانلود سرراست‌ترین و بهترین گزینه برای شماست.
در مقابل اگر کاربری حرفه‌ای هستید که یک نرم‌افزار موبایل، برنامه دسکتاپ یا ابزار آنلاین خاصی را توسعه داده‌اید و به‌دنبال یک زیرساخت ابری برپایه API هستید، استفاده از سرویس S3 کاربرد حرفه‌ای‌تری برای شما دارد.
بنابراین پیشنهاد می‌کنم متناسب با پروژه خود یکی از این دو را انتخاب کنید. در خصوص CDN نیز فراموش نکنید که این ابزار را می‌توان صرفا به نوان سکویی برای افزایش سرعت و کارای دو فضای دیگر درنظر گرفت. شبکه توزیع محتوا را نمی‌توان یک فضای کاملا ایزوله برای میزبانی فایل درنظر گرفت و صرفا شبکه‌ای برای مدیریت فایل‌های موقت از نزدیک‌ترین سرور به موقعیت جغرافیایی کاربران است.
