یک قانون در نگهداری اطلاعات پشتیبان در دنیای وب وجود دارد؛ آن هم این است که نگهداری فایل‌های پشتیبان بر روی همان سروری که سایت روی آن بالا آمده، مانند این است که کلید یدک گاو صندوق را درون آن بگذارید یا اینکه کلید اصلی را دقیقا زیر فرش کنار گاو صندوق پنهان کنید! اگر هارد سرور اصلی شما بسوزد یا باج‌افزار به سیستم نفوذ کند، هم سایت از دسترس خارج می‌شود و هم تمام بکاپ‌هایی که داشتید از بین خواهید رفت و دستتان کاملا خالی است.
پس بهترین سناریو برای نگهداری از فایل‌های پشتیبان چیست؟ نگهداری آنها روی سیستم شخصی کاری پرهزینه، زمان‌بر و پردردسر است. اما دو راهکار اصولی وجود دارد. اولی خرید سرور مجازی ذخیره سازی است که در آن یک هارد حجیم با دسترسی روت و SSH در اختیار خواهید داشت. اما راهکار دوم و مناسب‌تر استفاده از فضای ذخیره سازی بکاپ S3 است.
هر دو این راهکارها به شما امکان نگهداری ایمن فایل‌های پشتیبان را می‌دهند. اما در مقابل وقتی پای دردسر نگهداری، جلوگیری از حذف ناخواسته و پایداری اطلاعات، هزینه‌ها و دیگر موارد پیش بیاید، قطعا راهکار دوم انتخابی بهتر است که در این مقاله به بررسی هردو خواهیم پرداخت.
فضای S3 و سرور مجازی ذخیره‌سازی چطور کار می‌کنند؟
پیش از اینکه ببینیم کدام سرویس ذخیره سازی به درد شما می‌خورد، باید با نحوه کارکرد هرکدام آشنا شوید و بدانید که فایل‌های شما در چنین سرویس‌هایی چگونه مدیریت می‌شوند.
ساختار سرور مجازی ذخیره سازی (Storage VPS)
سرور مجازی ذخیره سازی درواقع همان VPS معمولی است، با این تفاوت که به جای استفاده از پردازنده‌های خیلی قوی یا Ram با منابع بالا، هاردهایی با فضای بسیار بیشتر دارد که به منظور بکاپ گیری مورد استفاده قرار می‌گیرد. در چنین سرویسی شما یک ماشین مجازی با یک سیستم عامل خام مثل اوبونتو دریافت می‌کنید که دارای دسترسی کامل ROOT است.
فایل‌ها در این سرویس درست مانند پارتیشن‌بندی و پوشه‌بندی که در سیستم‌عامل با آنها کار می‌کنیم مدیریت می‌شوند. برای انتقال فایل‌های بکاپ به این سرور نیز معمولا از پروتکل‌های SFTP، SCP یا خط فرمان مثل Rsync استفاده می‌شود. در مجموع شما یک کامپیوتر لینوکسی در اختیار دارید که قرار است به عنوان فضای بکاپ فایل‌هایتان استفاده کنید.
ساختار فضای ذخیره سازی S3 یا Object Storage
فضای ذخیره سازی s3 هیچ شباهتی به سرور سنتی ندارد. در این سرویس خبری از سیستم عامل، خط فرمان لینوکس، پارتیشن بندی، دسترسی روت یا پوشه‌بندی نیست. مماری این سیستم کاملا متفاوت است که بر پایه «ذخیره‌سازی شی‌گرا» یا همان Object Storage کار می‌کند.
در فضای S3 شما یک ساختار ابری به نام باکت (Bucket) تحویل می‌گیرید. هر فایل بکاپی که روی این فضا ذخیره کنید، به عنوان یک شیء مستقل همراه با اطلاعات متادیتا و یک شناسه یکتا اختصاصی درون این باکت آپلود می‌شود. ارتباط سایت یا سرور شما با این فضا نیز از طریق دسترسی SSH نیست؛ بلکه از طریق پروتکل امن HTTPS انجام می‌گیرد که با استفاده از دو کلید Access Key و Secret Key که بر روی یک API ارائه می‌شوند کار می‌کند.
پس در این محصول ما با محیط گرافیکی مواجه نیستیم؛ بلکه فایل‌ها مستقیما و بدون دخالت انسانی (خودکار) از فضای سایت و سرور به داخلی این باکت‌ها ارسال و ذخیره می‌شوند.
مقایسه فضای S3 و سرور مجازی ذخیره سازی در ۴ بعد
فلسفه استفاده از فضای بکاپ نگهداری طولانی مدت و ایمن فایل‌های مهم است؛ پس در چنین سرویس‌هایی دیگر سرعت پردازش کدهای PHP ملاک نیست، بلکه باید به دنبال ۴ شاخص زیر باشیم:
بعد اول: نگهداری و مدیریت فنی
خرید سرور مجازی، یعنی اضافه کردن یک سرور جدید دیگر به لیست دغدغه‌های مدیریتی که علاوه بر سروریا هاست سایت، مدام باید مانیتورینگ این فضای ذخیره‌سازی را هم انجام دهید. سیستم عامل را مرتب به‌روز کنید، پورت SSH را تغییر دهید، فایروال را کانفیگ کنید و حواستان باشد که سرویس‌های نصب شده از کار نیفتند.
گاهی اوقات پیش آمده که مدیر سرور ماه‌ها به فضای بکاپ سرنزده و آن را بررسی نکرده است؛ درست در همان روی که به فایل پشتیبان نیاز دارد، متوجه می‌شود که سرور بکاپ ۳ ماه پیش بخاطر پرشدن لاگ لینوکس قفل شده و هیچ بکاپی گرفته نشده است.
اما در فضای ذخیره سازی S3 هیچ درگیری بابت نگهداری فنی ندارید؛ یعنی سیستم عاملی وجود ندارد که بخواهید آپدیتش کنید یا نگران هک شدن پورت SSH باشید. شما فقط کلیدهای API را در افزونه وردپرسی، تنظیمات هاست یا سرور خود وارد می‌کنید و تمام! دیگر کلیه کارهای مربوط به بکاپ‌گیری توسط این ساختار کلاستر ابری به صورت خودکار انجام می‌گیرد.
بعد دوم: امنیت یا حذف ناخواسته داده‌ها
فرض کنیم سرور اصلی سایت شما هک شده است. اگر سرور شما از طریق دسترسی SSH یا اکانت SFTP به سرور مجازی بکپ متصل شده باشد، هکر از طریق همان اطلاعات می‌تواند دسترسی به سرور بکاپ شما را نیز داشته باشد و به سادگی با اجرای دستور rm -rf کل فایل‌های بکاپ شما را نیز پاک کند.
اینجاست که امنیت بکاپ در سرویس S3 مزیت عالی محسوب می‌شود. در این سرویس قابلیت‌هایی مثل نسخه‌بندی فایل‌ها (Versioning) و قفل شیء (Object Lock) وجود دارد. شما می‌توانید دسترسی کلید API را طوری محدود کنید که سرور اصلی فقط اجازه «نوشتن و آپلود فایل جدید» را داشته باشد، اما تحت هیچ شرایطی نتوان اجازه «حذف یا بازنویسی» فایل‌های قبلی را انجام داد.
حتی با تنظیم چرخه عمر (Lifecycle)، سیستم خودش به صورت خودکار بکاپ‌های قدیمی‌تر، مثلا ۳۰ روز را به صورت خودکار پاک می‌کند تا فضای بکاپ پر نشود.
بعد سوم: پایداری داده‌ها و ریسک خرابی هارد
با توجه به وضعیت قیمت ارز در ایران، بیشتر شرکت‌های هاستینگ تعدادی بالاتر از حد معمول سرور مجازی را روی یک سرور فیزیکی میزبانی می‌کنند. با اینکه بیشتر آنها از قابلیت RAID سخت‌افزاری برای هاردها استفاده می‌کنند، اما اگر مشکل سخت‌افزاری برای مادربورد یا مشکلی حاد برای دیسک رخ دهد، دسترسی شما به فایل‌های بکاپ تا زمان حل مشکل به صورت کامل قطع خواهد شد.
در مقابل، فضای ذخیره سازی S3 ساختاری توزیع‌شده و متفاوت دارد. وقتی شما یک فایل ۵ گیگابایتی را روی آن آپلود می‌کنید، سیستم به‌صورت خودکار چندین نسخه کپی از آن را روی دیسک‌های مجزا که در نودهای فیزیکی جداگانه قرار دارند قرار می‌دهد. اگر یک هارد دیسک یا حتی سرور به صورت کامل در یکی از این دیتاسنترها از مدار خارج شود، فایل بکاپ شما بدون هیچ قطعی از نودهای دیگر در دسترس خواهد بود.
بعد چهارم: مقیاس پذیری و مدیریت ظرفیت
ارتقای فضا در سرور مجازی همیشه با چالش مواجه است. برای افزایش فضا باید خط فرمان لینوکس را باز کنید، کارهای حساس مربوط به تغییر فضای پارتیشن را انجام دهید و در نهایت یک بار دیگر سرور را ازنو راه‌اندازی کنید.
یک اشتباه کوچک می‌تواند کل فضای پارتیشن را خراب کند. در حالی که فضای ابری S3 هیچ چیزی به نام پارتیشن ندارد. افزایش ظرفیت فضا در باکت، در کسری از ثانیه انجام می‌شود؛ بدون اینکه نیازی به اجرای دستورات باشد یا سرور از نو راه‌اندازی شود.
کدام یک برای پروژه شما مناسب‌تر است؟
انتخاب بین فضای ذخیره سازی S3 یا سرور مجازی کاملا به ابزارهایی که استفاده می‌کنید، نوع نیاز از فضای بکاپ گیری و هزینه‌ای که قرار است بپردازید وابسته است. در زیر چند مثال رایج را که مشتریان سون هاست چنین استفاده‌هایی از این دو فضا دارند بررسی می‌کنیم.
در چنین مواردی از فضای ذخیره سازی S3 استفاده کنید
اگر هدفتان داشتن یک سیستم بکاپ‌گیری خودکار و بدون دردسر است، شک نکنید که خرید فضای بکاپ S3 بهترین گزینه است. امروزه تقریبا تمامی ابزارهای استاندارد و محبوب وب از ساختار S3 پشتیبانی می‌کنند.
- بکاپ‌گیری خودکار هاست: با چند کلیک ساده می‌توان بخش Backup در WHM، دایرکت‌ادمین و JetBackup سی‌پنل را به باکت S3 متصل کرد.
- پشتیبان‌گیری وردپرس: افزونه‌هایی مثل UpdraftPlus یا Duplicator Pro به سادگی قابلیت اتصال به S3 را با تنظیمات متنوعی مثل ساعات بکاپ‌گیری، مدت نگهداری از فایل‌ها و ده‌ها ویژگی دیگر فراهم می‌کنند.
- آرشیو اسناد و دیتابیس‌های سازمانی: نگهداری بلندمدت اسنپ‌شات‌های دیتابیس و لاگ‌های مالی که نباید به هیچ وجه پاک یا دستکاری شوند.
در موارد زیر سرور مجازی ذخیره سازی انتخاب بهتری است
با تمام مزیت‌هایی که S3 دارد، در برخی سناریوها چون نیاز به سیستم عامل دارید، بهتر است سراغ ذخیره سازی سرور مجازی بروید. از جمله:
- اگر بخواهید روی خود سرور بکاپ، اسکریپت‌های Bash یا پایتون اجرا کنید. مثلا فایلی را روی سرور مقصد اکسترکت کنید، محتوایش را تغییر دهید و دوباره فشرده کنید.
- وقتی از نرم‌افزارهای قدیمی یا سیستم‌هایی استفاده می‌کنید که از پروتکل S3 پشتیبانی نمی‌کنند و فقط می‌توانند با Rsync یا SFTP فایل بفرستند.
- زمانی که می‌خواهید دیتابیس بکاپ را روی سرور دوم به صورت زنده بالا بیاورید (Standby Database) تا در لحظه، کوئری‌های گزارش‌گیری را از روی آن اجرا کنید.
جدول مقایسه فضای ذخیره سازی S3 در برابر سرور مجازی
برای اینکه پیش از تصمیم‌گیری نهایی تفاوت‌های فنی و ساختاری را به صورت خلاصه بررسی کنید، می‌توانید از جدول زیر کمک بگیرید.
| معیار | فضای S3 | فضای VPS |
|---|---|---|
| معماری ذخیره‌سازی | شیءگرا (Object Storage) توزیع‌شده | بلوکی و سنتی (Block Storage) |
| روش اتصال و انتقال | وب‌سرویس REST API و پروتکل HTTPS | پروتکل‌های SSH، SFTP، SCP و Rsync |
| سربار نگهداری و آپدیت | صفر (فاقد سیستم عامل) | بالا (نیازمند آپدیت، کانفیگ امنیتی و مانیتورینگ لینوکس) |
| امنیت در برابر باج‌افزار | بسیار بالا (پشتیبانی از Versioning و قفل حذف فایل) | آسیب‌پذیر در صورت لو رفتن کلید SSH سرور اصلی |
| سازگاری با cPanel و جت بکاپ | پشتیبانی شده | پشتیبانی از طریق SFTP (حساس به قطعی نشست‌های طولانی) |
| امکان اجرای کد روی فایل‌ها | ندارد (فقط ذخیره‌سازی و بازیابی) | دارد (امکان اجرای اسکریپت، اکسترکت و پردازش فایل) |
جمع‌بندی؛ داده‌های حیاتی خود را در جایی مطمئن نگهداری کنید
فلسفه بکاپ‌گیری این نیست که فضایی در اختیار داشته باشیم که روزانه فایل‌های پشتیبان را درون آن قرار دهیم؛ بلکه آسودگی خاطر در روزی که با آن نیاز پیدا کنیم بیشترین اهمیت را دارد. گذشته از این مدیریت سایت و سرور اصلی خود وقت، انرژی و هزینه بالایی را از ما خواهد گرفت. اگر قرار باشد برای بکاپ‌گیری هم یک دغدغه دوچندان به آن اضافه شود معقولانه نیست.
بنابراین اگر نیازی به این ندارید که کدهای پردازشی روی فایل‌های پشتیبان اجرا کنید و هدفتان داشتن محیطی با امنیت بسیار بالاتر برای نگهداری فایل‌های بکاپ است یا اینکه می‌خواهید سایت وردپرسی‌تان به صورت خودکار فرآیند بکاپ‌گیری را با تنظیمات پیشرفته انجام دهد؛ استفاده از معماری S3 به مراتب امن‌تر، بی دردسرتر، کم هزینه‌تر و مطمئن‌تر از یک سرور مجازی خام است.
پیشنهاد می‌کنیم برای پیاده‌سازی سرویس بکاپ‌گیری در پروژه خود پلن‌های موجود این محصول را در صفحه فضای ذخیره سازی بکاپ S3 سون هاست بررسی کنید و متناسب با حجم فایل‌ها، باکت اختصاصی خود را در عرض چند دقیقه دریافت کنید تا خیالتان بابت امنیت داده‌های کسب‌وکارتان آسوده باشد.
